LENDA

A MOURA PETRA DE NEGROS.

Esta lenda é no Monte Penide en Negros (Redondela).

Unha princesa moura, chamada Petra, por ser de cor escura, é a gardana do tesouro que hai no interior da montaña (Monte Penide); ela sae todolos días da cova e ponse a facer ofrendas o sol “… vela por nos…”.

A moura sempre, a noitiña de lúa chea, senta nunha peneda (chamada cadeira da moura) ó carón dun precipicio cos pes colgando e alí adícase a peitear os seus cabelos longos, toda a noite, pois dise que non durme nunca.

Os mozos que ían salvala do encantamento para coller o tesouro, van as noites de lúa chea. Entón cando o mozo ía conquistar a moura, ela facíalle subir a cadeira da moura e tiña que pasar algunhas probas, se as pasaba facíalle, a última, ela desaparecía un intre e o voltar traía un esqueleto na boca e o mozo tiña que quitarllo coa boca. Se él se negaba entón a moura via que non estaba a súa altura e tirabao dende a peneda (cadeira da moura) e así morría.

Xa sabedes, se queredes liberar a princesa moura tedes que poder quitarlle o esqueleto da boca, pois son as forzas da ultratumba.

ESCRITORES GALEGOS

AURELIO AGUIRRE

Vida:

Aurelio naceu na Rúa do Vilar (Santiago de Compostela) o 23 de abril do 1833.

Seu pai morreu pronto, volvéndose a casar súa nai cun cabaleiro de ideas liberais, que influirían no seu fillastro. Aurelio matriculouse na Facultade de Dereito compostelá, onde fixo amistade con personas que logo destacarían no mundo literario, coma Eduardo Pondal, Rosalía de Castro. Aguirre foi o que promovía charlas no Liceo de la Juventud, no Convento de San Agustín.

Con Pondal e outros universitarios participou, o 6 de marzo do 1856, no banquete de Conxo, ó que foron invitados representantes da clase obreira; foi unha especie de toma de conciencia coa realidad social da época na que Aguirre sería a súa figura máis activa, tanto que no seu discurso e os dos outros oradores foron denunciados na Audiencia de A Coruña, que decretou o desterro ás islas Marianas. Menos mal que os bo oficios do fiscal de Santiago fixo que a sanción fose menos severa.

Unha das frases do discurso de Aguirre que “revolucionou” os presentes, foi cando fixo alusión a Xesucristo do que dixo que “era el hijo de un modesto carpintero”. O xoven Aurelio foi recibido polo arzobispo compostelan que quixo coñecer as ideas relixiosas do poeta, antes da entrevista tivo unha forte discusión co secretario da Súa Eminencia, un fraile dominico.

Morreu ós 25 anos na praia de S. Amaro (A Coruña) o 29 de xullo do 1858, coa súa morte os seus contemporáneos considerarono coma o “Espronceda galego”; ademáis polo seu suicidio na praia, foi un dos arquetipos románticos, e modelos para os escritores renovadores do momento.

Obra:

Improvisación: Soneto dedicado a Rosalía de Castro.

A. F.: Romance dunha delicadeza especial, un allegro e dun pensar inmortal.

Ensayos poéticos.

A una pescadora.

El expósito.

Un mendigo.

A un esclavo.

A una huérfana.

El adiós del desterrado.

A la juventud gallega.

Al Liceo de la Juventud de Santiago.

Amor patrio.

Poesías selectas.

A los mártires de Carral.

A mis calumniadores: Versos onde deixa clara a súa fe relixiosa.

El murmullo de las olas: Poema que trascende sobre a Negra Sombra e é un canto sobre o mar, o que lle pregunta “qué les dices a los que sufren, con su murmullo, las olas”.

COTIDIANO

A vendima

Este ano a xente comezou a vendimar moito antes, pois as uvas xa están maduras. Recordo hai uns anos, fora con unha amiga de viaxe, o 1 e 2 de outubro e cando chegara tivera que axudar coa vendima, a remexer no lagar… e agora este ano, a mediados de setembro, xa rematei ca vendima.

Os outros anos había moitos racimos con goios verdes, as uvas case un 50% estaban verdes ou lles dera a peste, pero este ano habría un 1% de uvas verdes ou con peste, ademáis eran grandes racimos, que xa non acordaba eu collelos.

O outono

O outono comezou ca vendima e, pouco a pouco, as noites xa se ven máis grandes, pronto as árbores deixaran caer as súas follas ou cambiaran de cor para dar un cadro fermoso o pasaren pola súa beira, disfrutando dun paseo a tardiña, relaxante, paseniño, escoitando os sons dos paxaros, o tren pasando pola vía, un coche pola carretera, un silbo… quén é, só un paxaro que canta para comunicarse cos seus conxéneres, un esquío brincando de póla en póla e, de súpeto, xa estás de volta dese soño, que che levou a outro mundo, a outra dimensión onde te relaxabas e experimentabas cousas que parece que só os anxos deben sentir, eras como un deles alá, nun ceo especial, facéndote vibrar.

Desperta, a realidade xa che da de fronte, con ladridos de cans, alboroto de cativos, señoras a rifar, volta a rutina, despois dun descanso que só ti coñeces; ese será o teu segredo.

“Qué quererás de min, meu novo outono,

si xa todo cho din na última entrega;

si xa fixen balance e soio anega

tristeza ó corazón en abandono.”

(Arcadio López Casanova)

COTIDIANO

O TREN DA VIDA

Cando ía a herba e era pequena, poñíame a xogar coa auga cerca da vía do tren, pero, claro, meus pais intentaban que non estivera preto, aínda que eu escapaba; o estar preto das vías empezaban a vibrar e apartábame un pouco e alí pasaba cun ruido moi forte e, o mesmo tempo, poñíaseme a pel de galiña, porque era maravilloso, encantábame. Se estaba no prado levantábame de xogar e parábame a ver o tren e a saudabao.

Por qué lle teño tanta admiración, pois dende a miña casa, subíame o valo, ó carón do horreo, e alí víao pasar. Era unha rutina que até de maior o facía e o faría se non fora porque xa non limpan o monte e deixaron crecer as árbores e tápanme a vista, e enfadáme de verdade iso, pero que lle imos facer…

Bueno porque empecei a falar disto, pois porque saíu na tele que xa houbo unha proba do A.V.E. por Galicia, e onde vivo derribaron casas, colleron montes, leiras e terreos para facer a vía do tren novo. E como dixen, o tren xa non o podía ver, pero casualidade, nun monte detrás da casa, os donos do monte cortaron algunhas árbores e, curiosamente, agora teño unha vista da vía do A.V.E. moi boa, pois puiden ver como se construía a vía case dende o principio.

Como vai cambiando a vida, tiña admiración polo tren e agora podo ver o “famoso” A.V.E., só que xa non e o mesmo, éste vai ir a máis velocidade, éste é a modernización, éste xa non é o que comencei a ver de cativa, os anos pasan, a vida pasa e todo vai cambiando, mellorando, aprendendedo, rectificando, experimentando; xa non é coma cando es cativa que todo é inocencia e alegría…

ESCRITORES GALEGOS

MARCIAL VALLADARES

Vida:
Marcial Ramón Xosé María do Pilar Valladares Núñez naceu en Vilancosta, parroquia de S. Vicente de Berres, A Estrada (Pontevedra) o 14 de xuño de1821.
Era fillo do licenciado Xosé Dionisio Valladares Gómez e de Mª Concepción Núñez Morciego, naturais de Berres, e tivo unha irmá, chamada Avelina, que tamén era escritora.
Sábese que estudiou gramática latina en Berres co presbítero Felipe Picáns; tres cursos de Filosofía en Santiago de Compostela do 1836 a 1842. Acabou o título de bacharelato en Leis no 1840 e o grao de Licenciado no 1842. Dedicouse simultáneamente ó periodismo, a política e a literatura. Retirouse no 1866, vivindo gran parte da súa vida retirado no seu pazo de Vilancosta, na baixada de Berres, cara ó Ulla fronte ó Pico Sacro. Antes traballara na Administración Civil do Estado.
Morreu no 1903 e foi enterrado detrás da igrexa onde están os defuntos da familia, debaixo das lápidas de pedra labrada.


Obra:
Foi autor do Diccionario gallego-castellano (1884), con 11.000 vocablos recollidos entre os anos 1850 – 1884, onde incorporou como referencia 240 cantigas e 460 textos en prosa na súa maioría literatura popular, o cal lle permitiu ser nomeado membro da Real Academia Española.
Tamén escribiu unha gramática galega Elementos de gramática general (1892), inédita até que Galaxia a publicou no 1970.
No Album de la Caridad (1862) apareceron catro poemas seus entre os que destaca A fonte do Pico Sacro. Outro poema coñecido é A castañeira de Santiago, que é un monólogo de certa calidade que inclue Antonio de la Iglesia no El idioma gallego (1886).
Unha das súas composicións máis sobresaíntes é Soidades, está escrito en endecasílabos de tipo sentimental. Da súa autoría tamén é un cantar de tipo popular chamado Vilancosta.
E a obra literaria que abreu o paso a obras en galego foi Maxina ou a filla espúrea.
Investigou diferentes mostras na nosa literatura popular dando lugar a Colección de enigmas y adivinanzas e o volume cuarto da Biblioteca de Tradiciones Populares (Folklore Español) do compostelán Antonio Machado y Álvarez.
No ano 1970 a Real Academia Galega adicoulle o Día das Letras Galegas.
Cando morreu deixou un bo número de traballos inéditos, entre eles un Cantigueiro popular (1867) e non viu a luz até 1970.
Pero, ó máis importante, sen dúbida, é que, Marcial Valladares, foi mellor coma lexicógrafo que coma novelista.

MAXINA OU A FILLA ESPÚREA.

O primeiro “intento” de escribir unha novela en galego. Xa que foi o inicio de que outros autores escribisen en galego. Intento, porque a maioría da novela é en castelán, os únicos que falaban en galego eran os do rural e o narrador mentres que os da cidade falaban castelán; tamén utilizou a variedade intermedia entre o galego e o castelán, provocando un efecto humorístico no lector.

Esta novela é un documento moi importante dende, un punto de vista sociolingüístico daquela época. Grazas a ésta disglosia foi o que lle dou veracidade á novela. Aínda así a novela foi moi importante, pois introduciu o galego na prosa e demostrou que era un idioma apto para outros xéneros literarios, ademáis da lírica.
MAXINA é unha obra que relata a unha mociña de dezaseis anos, Otilia, filla dunha familia noble de Sancti-Petri, que deu a luz unha filla nunha casa de labregos.
Despois sábese que foi violada por un membro dunha comparsa disfrazado que ela non recoñeceu. O misterio vaise desvelando o tempo que transcorre a historia.
Maxina, a filla que tivo Otilia, acabou nunha inclusa e despois foi adoptada por Inés e Caitán, os campesiños que axudaron a Otilia a ter a nena, e educaronna en compaña do seu fillo natural, Ermelio.
Cando morren Inés e Caitán, Ermelio e Maxina vanse a Madrid grazas os seus benefactores Salvio e o Marqués de Triacastela, respectivamente.
O desenlace é que Otilia vaise casar co seu amor de xuventude, pero vira tola. Descóbrese o violador, Veranio. Mentres que Maxina casará con Ermelio na casa onde naceu.
En resumo o tema principal é a violación e a deshonra de Otilia, unha mociña de clase alta, non Maxina como indica o nome da novela.

IALMA "Galician"

Recordando

A finais da primavera estiven a por tonterias... non sei pero isto é o que saiu...


RECORDOS


Recordo a herba mollada, a brisa de ar quente chocando na cara,
esa algarabía de cantos de paxaros a mañanciña.
A ledicia de chegar o verán,
a sorpresa do día do meu cumpreanos,
a festa da parroquia, as esperas de ir para a casa dos avos e xogar cos curmáns.
Recordos que, por un intre, te levan a uns días sin preocupacións,
un tempo onde sorrír era continuo,
onde non había preocupacións nin saber a onde ía a túa vida.
Pero todo iso son recordos,
recordos gardados nunha caixa forte que sen eles non podes vivir,
sen eles non serías esa persoa que es,
recordos que dan vida para seguir, para levar o día a día,
recordos que che fan ver as cousas doutra maneira.
Por iso son recordos,
recordos ledos, recordos tristes,
recordos indiferentes,
recordos que agora podes utilizar de sabiduría…
esos son os recordos eses son a vida e a ilusión.
Recordos…


Ximonde